KunstBoeken tip van de maand

Het nieuwste boek van Umberto Eco direct bestellen? Volg deze link:

De betovering van lijsten
Umberto Eco

Wie van kunst en boeken houdt, houdt van de boeken van Umberto Eco. Het juist verschenen: “De betovering van Lijsten”. In De betovering van lijsten geeft Umberto Eco een uitputtend overzicht van de vele soorten lijsten waarin de mens in de loop der tijden het leven heeft trachten te vangen.  

Umberto Eco, semioloog en schrijver, werd in 1932 geboren in Alessandria. Na een actieve weten-schappelijke carrière publiceerde hij in 1980 zijn eerste grote roman. ‘De naam van de Roos’ In deze roman brengt Umberto Eco ons terug naar laatste week van november 1327 in een welvarende abdij in het noorden van Italië. De hoofdpersoon broeder William van Baskerville, een geleerde franciscaner monnik uit Engeland, komt als speciaal gezant van de keizer met een delicate diplomatieke opdracht naar Italië. Hij moet een ontmoeting organiseren tussen de van ketterij verdachte franciscanen en afgevaardigden van de paus.  

Wat een schrijver is weet zo’n beetje iedereen wel. Een semioloog is iemand die het gebruik van tekens en tekensystemen bestudeert. De semiotiek of semiologie is de studie van het ‘wezenlijke karakter’, het ontstaan en het gebruik van tekens en tekensystemen. Het gaat daarbij vooral om tekens die door de mens worden gebruikt en met enige nadruk natuurlijk ook over tekens, symbolen en tekensystemen in de kunst. Als gastdocent heb ik zelf enkele semesters les gegeven aan kunststudenten in semiotiek en semantiek. Een andere actuele verwijzing naar de kracht van deze materie is natuurlijk de hoofdpersoon in de boeken van Dan Brown waar in professor Robert  Langdon professor is in religieuze iconografie en semiotiek… 

Nu dan “De betovering van lijsten” 

Het maken van opsommingen en lijsten om orde te scheppen orde in de chaos is een typische menselijke eigenschap en van alle tijden. Er wordt wel beweerd dat het typerend zijn voor primitieve culturen, maar verrassenderwijs blijken deze overzichten ook in een steeds overzichtelijkere, moderne wereld hun aantrekkingskracht te behouden. Als iemand zonder boodschappenlijstje er op uit trekt, zien we zo iemand vaak met zijn GSM in de hand langs de rekken van de supermarkt dwalen, in gesprek met een familielid of geliefde aan de andere kant, om te bespreken welke spullen hij of zij voor het avondeten mee zal brengen.  

Lijsten zijn wan alle tijden, we komen ze tegen in de Middeleeuwen, de Renaissance, de Barok en in de moderne en postmoderne wereld. Ze zijn niet allen handig als je de ingrediënten wilt verzamelen in de supermarkt voor het avondeten, maar lijsten en opsommingen komen we ook tegen In de literatuur, in kerkschatten, in (museum)collecties, in de beeldende kunst en in de architectuur, de muziek en in de media. Een teken dat men nog steeds in de ban is van lijsten. Met als voorbeeld het World Wide Web, als het ultieme rangschikkingsysteem van alles wat onze wereld behelst met natuurlijk Google als de grootste sorteer- en rangschikmachine ooit: “De ultieme lijsten maak machine.” 

 Deze publicatie van Umberto Eco verlokte Michaël Zeeman tot de uitspraak: ‘Wie dit leest, stapt uit de chronologie en etikettenpakkerij van de schoolse kunstgeschiedenis de wereld van de liefhebber binnen.’ 

Er ligt hier een exemplaar voor me en ik maak me geen zorgen over de komende weken. In beter gezelschap kun je je eigenlijk niet begeven deze dagen.